Umowa pożyczki

Pożyczając komuś pieniądze warto zadbać chociażby o minimum formalności. Dzięki temu zabezpieczysz własne interesy i możliwe, że zapobiegniesz bezpowrotnej utracie ciężko zarobionych pieniędzy.

Czasem w życiu zdarzają się nieprzewidziane sytuacje. Nieszczęścia typu wypadki, choroby lub śmierć członka rodziny. Część osób zabezpiecza się przed konsekwencjami losowych zdarzeń gromadząc oszczędności, wykupując polisy ubezpieczeniowe, budując źródła przychodu generujące stałe wpływy (czynsze, dywidendy, odsetki).

Jednak wiele osób nie posiada żadnych zabezpieczeń i jest zmuszona korzystać z pomocy innych osób i instytucji. Część pożycza pieniądze od znajomych i rodziny. Czasem przydarza się, że nie spłaca zaciągniętych zobowiązań.

Pożyczkobiorca może nie spłacać pożyczki nie ze swojej winy. Jednak zdarza się, że jest wręcz przeciwnie – dłużnik nie spłaca zobowiązań, ponieważ ma inne priorytety. W takim wypadku warto mieć umowę na piśmie oraz potwierdzenie odbioru kwoty pożyczki lub potwierdzenie dokonania przelewu.

Niniejszy artykuł zawiera informacje dotyczące umowy pożyczki nie związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą, a zawartej pomiędzy osobami fizycznymi. Darmowy wzór umowy pożyczki, który możesz wykorzystać do własnych celów znajdziesz na końcu tego wpisu.

Forma dokumentowa

Dla umów pożyczki powyżej 1000 zł zawartych od dnia 8.09.2016 r. wymagane jest jedynie zachowanie formy dokumentowej, a więc akceptowalne będą inne formy umowy niż pismo podpisane przez pożyczkobiorcę i pożyczkodawcę np. nagrana rozmowa telefoniczna, sms, e-mail.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny
Art. 772. Do zachowania dokumentowej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie.
Art. 773. Dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią.
Art. 720. § 2. Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej.

Formę dokumentową warto stosować dla wszystkiego rodzaju pożyczek, nie tylko tych powyżej 1000 zł, aby mieć ułatwioną możliwość skutecznego dochodzenia roszczeń.

Zawierając umowę pożyczki warto wziąć pod uwagę tradycyjną formę tj. umowę na piśmie z czytelnymi podpisami pożyczkobiorcy i pożyczkodawcy, gdyż umowa zawarta na piśmie u niektórych osób może powodować większą świadomość konieczności spłaty, niż „jakiś tam SMS”.

Co umieścić w umowie?

Zawierając umowę pożyczki warto zwrócić uwagę na informacje jakie się w niej znajdą, a które to elementy mogą mieć znaczenie w późniejszym dochodzeniu roszczeń.

przykład umowy pożyczkiPrzykład umowy pożyczki

Data i miejsce zawarcia umowy

Informacje dotyczące daty i miejsca zawarcia umowy mogą służyć do celów dowodowych oraz podatkowych.

Data – aby było wiadomo kiedy zawarto umowę i wypłacono pieniądze tj. od kiedy należy naliczyć odsetki.

Miejsce – od większości umów zawartych w Polsce pomiędzy osobami fizycznymi należy zapłacić podatek. O zwolnieniach i odstępstwach od tej zasady przeczytasz w dalszej części artykułu.

Dane pożyczkobiorcy i pożyczkodawcy

Dokument powinien zostać sporządzony „w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie” (art. 772 K.C.). W związku z tym powinny znaleźć się tam dane zarówno pożyczkodawcy, jak i pożyczkobiorcy. Warto uwzględnić możliwość dochodzenia pieniędzy od pożyczkobiorcy na drodze sądowej, nawet jeśli w obecnej sytuacji byś się na to nie zdecydował.

Zawsze może się przydarzyć jakieś nieszczęście i wówczas będziesz zmuszony zdobyć jak największą ilość pieniędzy w jak najkrótszym czasie (np. choroba, kosztowna operacja członka rodziny). Posiadając w segregatorze umowę sprzed kilku lat sporządzoną na piśmie, zawierającą wszystkie dane dłużnika, a do tego potwierdzenie wykonania przelewu lub podpisane potwierdzenie odbioru kwoty pożyczki znacznie ułatwisz sobie życie i możliwe, że zdobędziesz brakującą kwotę na rehabilitację chorego syna lub córki.

W umowie zamieść imię (imiona) i nazwiska stron, adres zameldowania i PESEL pożyczkobiorcy (ułatwi to złożenie ewentualnego pozwu). Jeśli pożyczkobiorca upiera się, żeby nie zamieszczać adresu zameldowania, tylko zamieszkania, to wówczas zaproponuj umieszczenie obu adresów odpowiednio je opisując – jako zameldowania oraz do korespondencji/zamieszkania.

Wysokość odsetek

Jeśli umówiłeś się z pożyczkobiorcą, że będzie Ci płacił odsetki wówczas w umowie określ ich wysokość. Jeśli nie chcesz żadnych odsetek, to nie umieszczaj informacji o ich wysokości, ewentualnie wpisz 0% jako wysokość odsetek umownych od dnia odbioru kwoty pożyczki przez pożyczkobiorcę do dnia, kiedy upływa termin zwrotu.

Żeby zabezpieczyć się przed nieuczciwym dłużnikiem i w razie problemów zyskać dodatkowe atuty przy negocjacji spłaty przeterminowanego zadłużenia umieść zapis o pobieraniu odsetek maksymalnych od dnia następującego po terminie zwrotu (w wysokości dwukrotności wysokości odsetek ustawowych – art. 481 § 21 K.C.) w przypadku niespłacenia pożyczki w terminie.

Zapis ten zawsze będzie można zmienić aneksem do umowy w terminie późniejszym negocjując spłatę przeterminowanego zadłużenia. Ewentualnie zmienić w aneksie do umowy sam termin zwrotu.

Termin zwrotu

Oznaczając termin zwrotu kwoty pożyczki (wraz z odsetkami jeżeli takowe są naliczane) określ go w sposób nie budzący wątpliwości – najlepiej podając dokładną datę np. „31.08.2020 r. (słownie: trzydziesty pierwszy sierpnia dwa tysiące dwudziestego roku)”.

Dodatkowo możesz umieścić zapis o wcześniejszym wypowiedzeniu umowy pożyczki przez dającego pożyczkę (bezwarunkowo lub pod pewnymi warunkami np. opóźnieniu w spłacie rat). Zawsze może się okazać, że będziesz potrzebował pożyczonych pieniędzy wcześniej.

Zastaw

Jeśli Twój znajomy posiada jakieś ruchomości (samochód, ciągnik, maszyny), wówczas możecie się umówić, że zastawi Ci daną rzecz i ujawni ten fakt w rejestrze zastawów (koszt tej czynności to 200 zł). W takim wypadku w dalszym ciągu pożyczkobiorca będzie właścicielem i użytkownikiem np. samochodu, ale w razie problemów ze spłatą będziesz mógł zaspokoić roszczenia z auta.

Jeśli zostaniesz zastawnikiem wówczas nawet jak Twój dłużnik sprzeda samochód lub przepisze auto na żonę, to i tak będziesz mógł dochodzić roszczeń od nowego właściciela pojazdu, ewentualnie przejąć auto na własność (w zależności od zapisów w umowie).

Podatek

Z pożyczkami zawieranymi pomiędzy osobami fizycznymi, które nie prowadzą działalności w zakresie udzielania pożyczek wiążą się pewne konsekwencje podatkowe.

Podatek od czynności cywilnoprawnych

Od umowy pożyczki pożyczkobiorca powinien zapłacić podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) na podstawie art. 4 pkt 7 Ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych

Art. 4. Obowiązek podatkowy, z zastrzeżeniem art. 5, ciąży: (...)
7) przy umowie pożyczki i umowie depozytu nieprawidłowego – na biorącym pożyczkę lub przechowawcy;

Wysokość tego podatku to 2%.

Art. 7. 1. Stawki podatku wynoszą: (...)
4) od umowy pożyczki oraz depozytu nieprawidłowego – 2%, z zastrzeżeniem ust. 5

Wysokość tego podatku może wzrosnąć do 20% jeśli pożyczkobiorca nie złożył deklaracji PCC-3 i nie zapłacił 2% podatku przed wszczęciem czynności przez skarbówkę (art. 9 ust. 5).

Art. 9
5. Stawka podatku wynosi 20%, jeżeli przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego:
1) podatnik powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, depozytu nieprawidłowego lub ustanowienia użytkowania nieprawidłowego albo ich zmiany, a należny podatek od tych czynności nie został zapłacony;

Zwolnienia od podatku PCC i odstępstwa

Drobne kwoty można pożyczać od znajomych i rodziny bez konieczności informowania skarbówki i płacenia podatku od czynności cywilnoprawnych.

Najbliższa rodzina

Pożyczek pomiędzy krewnymi w I grupie podatkowej w kwocie do 9637 zł (limit na pięć lat) nie trzeba zgłaszać do skarbówki, ani płacić od nich podatku.

Ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
Art. 9. Zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne:
c) na podstawie umowy zawartej między osobami zaliczonymi do I grupy podatkowej do wysokości kwoty niepodlegającej opodatkowaniu – na zasadach określonych w przepisach o podatku od spadków i darowizn,

Art. 9. 1. Opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:
1) 9637 zł – jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej;

W przypadku wyższych kwot osoby blisko spokrewnione wymienione w art. 4a Ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn nie muszą płacić 2% podatku PCC od udzielonej pożyczki pod warunkiem, że pożyczka zostanie wypłacona przelewem lub przekazem oraz w terminie 14 dni zostanie zgłoszona do skarbówki na druku PCC-3.

Ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
10) pożyczki udzielane:
(...)
b) w formie pieniężnej na podstawie umowy zawartej między osobami, o których mowa w art. 4a ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2015 r. poz. 86 i 211), w wysokości przekraczającej kwotę, określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, pod warunkiem:
– złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych właściwemu organowi podatkowemu w terminie 14 dni od daty dokonania czynności, z wyłączeniem przypadku, gdy umowa została zawarta w formie aktu notarialnego,
– udokumentowania otrzymania pieniędzy przez biorącego pożyczkę dowodem przekazania na jego rachunek płatniczy lub na jego inny rachunek w banku lub w spółdzielczej kasie oszczędnościowo--kredytowej, lub przekazem pocztowym,

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Art. 4a. 1. Zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę (...)

Kwoty pożyczki od rodziny powyżej 9637 zł należy zgłosić do skarbówki, aby uchronić się przed 20% podatkiem sankcyjnym.

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych
Art. 7.
(...)
5. Stawka podatku wynosi 20%, jeżeli przed organem podatkowym lub organem kontroli skarbowej w toku czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej lub postępowania kontrolnego:
(...)
2) biorący pożyczkę, o którym mowa w art. 9 pkt 10 lit. b, powołuje się na fakt zawarcia umowy pożyczki, a nie spełnił warunku udokumentowania otrzymania pieniędzy na rachunek bankowy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym.

Podsumowując, pożyczając pieniądze w kwocie przewyższającej 9637 zł od własnego małżonka, dzieci, pasierba wnuków, prawnuków, praprawnuków, rodziców, ojczyma, macochy, dziadków, pradziadków, prapradziadków i rodzeństwa nie zapłacisz podatku, jeżeli pieniądze dostaniesz przelewem i do tego w ciągu 14 dni poinformujesz skarbówkę.

Jeśli weźmiesz pożyczkę powyżej 9637 zł od teścia, teściowej, zięcia lub synowej to podatek od nadwyżki będziesz musiał zapłacić np. pożyczając 10’000 zł od teściowej zapłacisz 7 zł podatku tj. 2% od 393 zł (10’000 – 9637), ponieważ teściowa jest w I grupie podatkowej, ale nie ma jej na liście osób wymienionych w art. 4a ust 1. Ustawy o podatku od spadku i darowizn.

Wynika to z faktu, że posłowie głosujący nad ustawami o podatku od spadków i darowizn oraz o podatku od czynności cywilnoprawnych mieli wredne teściowe, które i tak im nie dadzą żadnej kasy. Poza tym, prawo powinno być skomplikowane, żebym miał o czym pisać artykuły na bloga.

Osoby obce

Limit w przypadku obcych osób wynosi 5000 zł od osoby w ciągu 3 lat.

Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnychArt. 9. Zwalnia się od podatku następujące czynności cywilnoprawne:
(...)
10) pożyczki udzielane:
(...)
d) na podstawie umowy zawartej między innymi podmiotami niż osoby, o których mowa w lit. b i c, do łącznej wysokości nieprzekraczającej kwoty 5000 zł od jednego podmiotu i 25 000 zł od wielu podmiotów – w okresach 3 kolejnych lat kalendarzowych, począwszy od dnia 1 stycznia 2009 r.,

W przypadku wyższych kwot pożyczek niż 5000 zł od jednej osoby należy odprowadzić podatek i złożyć deklarację PCC-3.

Część osób aby uniknąć zapłaty podatku PCC w Polsce zawiera umowy pożyczki za granicą i wówczas pożyczkodawca przelewa pieniądze z zagranicznego konta na polskie konto pożyczkobiorcy. Najczęściej ma to miejsce w Niemczech (przelewy SEPA w walucie EUR są często bezpłatne lub bardzo tanie, szczególnie jeśli oba konta prowadzone są w euro).

Podatek od odsetek

Podatek Belki w wysokości 19% od odsetek płaci pożyczkodawca, który otrzymał od pożyczkobiorcy odsetki. Deklarację składa się na formularzu PIT-36.

Podatek od braku odsetek

Jeśli umowa nie przewiduje odsetek, wówczas po stronie pożyczkobiorcy pojawi się przychód z tytułu nieodpłatnych świadczeń, co zostało potwierdzone wyrokiem NSA. Od tak uzyskanego przychodu osoba biorąca nieoprocentowaną pożyczkę powinna zapłacić podatek.

Podsumowanie

Udzielając komuś pożyczki warto odpowiednio wcześniej zastanowić się nad konsekwencjami tego kroku. Sam staram się unikać pożyczania pieniędzy znajomym. Jeśli już pożyczam pieniądze osobom fizycznym to są to niewielkie kwoty (do kilku tysięcy złotych), których straty zbytnio nie odczuję.

Nawet przy tak niskich kwotach staram się odpowiednio udokumentować fakt pożyczenia pieniędzy np. w tytule przelewu podając termin zwrotu, nazwisko osoby, której pożyczam pieniądze oraz skrupulatnie wypełniam pola takie jak imiona i nazwisko oraz adres odbiorcy przelewu.


Pobierz darmowy wzór umowy pożyczki



Zainteresował Cię ten artykuł?

Zapraszam do komentowania.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...