IKE i IKZE a dziedziczenie w nieformalnych związkach partnerskich

Polskie prawo spadkowe w znacznym stopniu ogranicza swobodę dysponowania własnym majątkiem. Duża część osób żyjących w konkubinacie ma problem z nabyciem spadku po zmarłym partnerze. Wskazanie osoby uprawnionej, która otrzyma środki z IKE i/lub IKZE w przypadku śmierci oszczędzającego częściowo rozwiązuje ten problem. Co więcej, odziedziczone w ten sposób oszczędności zwolnione są z podatku od spadków i darowizn.

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE) oraz Indywidualne Konto Emerytalne (IKE) to konta, na których można gromadzić oszczędności na emeryturę, korzystając przy tym z ulg podatkowych. Jedną z rzadko wymienianych zalet obu tych rozwiązań jest możliwość wskazania dowolnej osoby (również kompletnie obcej), której zostaną wypłacone zgromadzone pieniądze w przypadku śmierci właściciela konta. Ma to szczególne znaczenie dla osób będących w nieformalnych związkach lub planujących, aby w razie ich śmierci pewna część ich majątku trafiła do wskazanej osoby, niekoniecznie z najbliższej rodziny.

Dziedziczenie

Jeżeli wskażesz osobę lub osoby, które mają otrzymać zgromadzone przez Ciebie oszczędności w przypadku Twojej przedwczesnej śmierci, to tak odziedziczone środki nie wejdą do masy spadkowej. Osobę uprawnioną musisz wskazać w umowie o prowadzenie IKE lub IKZE, ewentualnie złożyć dyspozycję w innym dowolnym momencie w instytucjach prowadzących Twoje IKE i IKZE.

Jeżeli chcesz, aby w razie zgonu oszczędności emerytalne były traktowane jak każde inne i weszły do spadku, to nie musisz nic robić. W przypadku braku listy osób wskazanych przez Ciebie jako osoby uprawnione do otrzymania środków z IKE lub IKZE w przypadku śmierci oszczędności wejdą do reszty spadku.

Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego

Art. 11.
1. W umowie o prowadzenie IKE lub IKZE oszczędzający może wskazać jedną lub więcej osób, którym zostaną wypłacone środki zgromadzone na IKE lub IKZE w przypadku jego śmierci.
2. Dyspozycja, o której mowa w ust. 1, może być w każdym czasie zmieniona.
3. Jeżeli oszczędzający wskazał kilka osób uprawnionych do otrzymania środków po jego śmierci, a nie oznaczył ich udziału w tych środkach lub suma oznaczonych udziałów nie jest równa 1, uważa się, że udziały tych osób są równe.
4. Wskazanie osoby uprawnionej do otrzymania środków po śmierci oszczędzającego staje się bezskuteczne, jeżeli osoba ta zmarła przed śmiercią oszczędzającego. W takim przypadku udział, który był przeznaczony dla zmarłego, przypada w częściach równych pozostałym osobom wskazanym, chyba że oszczędzający zadysponuje tym udziałem w inny sposób.
5. W przypadku braku osób wskazanych przez oszczędzającego środki zgromadzone na IKE lub IKZE wchodzą do spadku, z wyjątkiem gdy umowa o prowadzenie IKE lub IKZE została zawarta z zakładem ubezpieczeń. W takim przypadku stosuje się odpowiednio art. 831 i 832 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.

Podatek od spadków i darowizn

Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

Art. 3. Podatkowi nie podlega: (…)
6) nabycie w drodze spadku środków zgromadzonych na indywidualnym koncie emerytalnym oraz na indywidualnym koncie zabezpieczenia emerytalnego;

W przypadku kont emerytalnych spadkobiercy nie zapłacą podatku od spadków. Zapis art. 3 pkt. 6 co prawda ogranicza zwolnienie od podatku do środków „nabytych w drodze spadku”, ale obecna interpretacja skarbówki jest taka, że wypłata w przypadku śmierci oszczędzającego również nie podlega podatkowi od spadków.

Wypłata z IKE po śmierci oszczędzającego również nie zostanie opodatkowana podatkiem dochodowym.

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Art. 21. 
1. Wolne od podatku dochodowego są: (…)
58a) dochody z tytułu oszczędzania na indywidualnym koncie emerytalnym, w rozumieniu przepisów o indywidualnych kontach emerytalnych, uzyskane w związku z: (…)
b) wypłatą środków dokonaną na rzecz osób uprawnionych do tych środków po śmierci oszczędzającego, (…)
– z tym że zwolnienie nie ma zastosowania w przypadku, gdy oszczędzający gromadził oszczędności na więcej niż jednym indywidualnym koncie emerytalnym, chyba że przepisy te przewidują taką możliwość;

Jednak w przypadku IKZE konieczna będzie zapłata 10% zryczałtowanego podatku dochodowego, identycznie jakbyś dożył wieku emerytalnego.

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Art. 30. 
1. Od dochodów (przychodów) pobiera się zryczałtowany podatek dochodowy: (...)
14) od kwoty wypłat z indywidualnego konta zabezpieczenia emerytalnego, w tym wypłat na rzecz osoby uprawnionej na wypadek śmierci oszczędzającego dokonanych na podstawie art. 34a ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o indywidualnych kontach emerytalnych oraz indywidualnych kontach zabezpieczenia emerytalnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 1776) – w wysokości 10% przychodu;

Wady dziedziczenia poprzez IKE/IKZE

Do największych wad IKE i IKZE jest niski limit rocznych wpłat. W 2018 r. wynosi on dla IKZE: 5331,60 zł, a dla IKE: 13329 zł. Jeżeli przez ostatnie 10 lat dokonywałbyś co roku maksymalnych wpłat na IKE i IKZE (IKZE powstały dopiero w 2012) to w sumie osoba uprawniona otrzymałaby jedynie 145’171,20 zł + ewentualne zyski/odsetki (IKZE: 32’821,20 zł + odsetki, IKE: 112’350 zł + odsetki).

W przypadku jednorazowych przypływów gotówki nie możesz po prostu dokonać jednej dużej wpłaty w danym roku np. na 100’0000 czy 500’000 zł. Środki musisz wpłacać systematycznie.

Konta oszczędnościowe

Umowy o prowadzenie IKE i IKZE można zawrzeć z różnymi instytucjami, w tym z bankami. Możesz mieć tylko jedno IKE i jedno IKZE. Jeżeli nie interesuje Cię giełda, fundusze inwestycyjne, ani drogie polisy, to wydaje się, że najbezpieczniej byłoby po prostu otworzyć zwykłe konto oszczędnościowe prowadzone w ramach IKE lub IKZE.

I tu pojawia się problem. Nie wszystkie banki oferują konta oszczędnościowe opakowane w IKE, a IKZE oferuje tylko jeden bank.

IKE w bankach

Na liście KNF wśród banków prowadzących IKE są jeszcze Alior Bank S.A., PKO Bank Polski S.A., Banki spółdzielcze zrzeszone w Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. oraz Banki spółdzielcze zrzeszone w SGB Bank S.A. Jednak w rzeczywistości banki te ograniczają się jedynie do roli pośrednika przy sprzedaży jednostek uczestnictwa TFI lub jakiś polis ubezpieczeniowych opakowanych w IKE i zdają się nie oferować zwykłych kont oszczędnościowych IKE.

Spośród banków prowadzących IKE najwyżej oprocentowany obecnie rachunek ma w ofercie Bank Millenium (3%). Jednak z założeniem samego rachunku o nazwie „Indywidualne Konto Emerytalne Oszczędnościowe” jest pewien problem.

Udając się do placówki banku należy poinformować pracownika, że jest się zainteresowanym wyłącznie rachunkiem oszczędnościowym prowadzonym przez Bank Millennium S.A., a nie funduszami inwestycyjnymi Millennium TFI S.A. oferowanymi pod nazwą „Indywidualne Konto Emerytalne Inwestycyjne”.

Następnie należy poinformować pracownika, że możliwe jest założenie rachunku IKE bez konieczności zakładania dodatkowego, płatnego ROR, gdyż po prostu nie jesteśmy zainteresowani sprzedażą wiązaną.

Jeżeli pracownik będzie dalej oponował, wówczas należy powtórzyć, że sprzedaż wiązana nie jest niezbędna do zawarcia umowy o IKE. Wystarczy założyć rachunek techniczny, utworzyć kartotekę klienta (ang. customer information file, CIF) i podpisać umowę o prowadzenie rachunku oszczędnościowego w ramach IKE.

Cały proces może zająć nawet godzinę (weź ze sobą swój dowód osobisty, przygotuj także PESEL i adres zameldowania osoby uprawnionej). W trakcie trwających prac dowiesz się, że byłoby znacznie szybciej założyć płatny rachunek osobisty zamiast technicznego, że wymagana jest zgoda przełożonych na otwarcia konta technicznego, że system ma właśnie awarię (dział wsparcia banku twierdzi, że jednak nie ma żadnej awarii).

W trakcie zawierania umowy upewnij się, że otrzymasz dane logowania do bankowości elektronicznej. A także, że osoba uprawniona otrzyma 100%, a nie 1% środków w przypadku śmierci. Jeżeli na dokumencie będzie widniał 1% możesz przekreślić 1% i ręcznie dopisać 100%. W takim wypadku pracownik będzie musiał zgodnie z procedurami wypełnić dokument jeszcze raz, ale używając już innego wzoru formularza, na którym można już będzie zamieścić wartość „100%”.

IKZE w bankach

W Polsce tylko ING Bank Śląski S.A. oferuje IKZE jako konto oszczędnościowe . Oprocentowanie rachunku to tylko 0,7%, ale należy mieć na uwadze, że w przeciwieństwie do IKE, wpłaty na IKZE można odliczyć od podstawy opodatkowania i znacznie więcej zaoszczędzić na podatku dochodowym. Podobnie jak w przypadku IKE, zyski z IKZE też są zwolnione z podatku Belki.

Banki spółdzielcze zrzeszone w Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. oraz Banki spółdzielcze zrzeszone w SGB Bank S.A. są wymienione na liście KNF jako prowadzące IKZE, ale podobnie jak w przypadku IKE skupiają się na roli pośrednika, który za jedyne 600 zł „opłaty za zawarcie umowy” podpisze dokumenty na zakup jednostek funduszu inwestycyjnego.

Podsumowanie

IKE i IKZE to konta emerytalne, na których możesz gromadzić oszczędności na emeryturę. W przypadku przedwczesnej śmierci zebrane środki mogą zostać przekazane dowolnie wskazanej osobie bez względu na stopień pokrewieństwa, orientację lub wiek.

Jeżeli chciałbyś dowiedzieć się więcej na temat IKZE to zapraszam do lektury artykułu IKZE – Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego.

 


Zainteresował Cię ten artykuł?

Jeśli masz jakieś uwagi lub chciałbyś podzielić się swoimi przemyśleniami to zapraszam do komentowania.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...